موسیقی سنتی و سه تار

گوشه مثنوی و جایگاه آن در دستگاه و آواز های ایرانی

در میان دستگاه و آواز های ایرانی ، گوشه ها یی وجود دارند که در همه دستگاه ها اجرا می شوند و یا می توان آنها را در همه دستگاه ها اجرا نمود. مانند کرشمه ، بسته نگار ، حزین و … که اکثر این گوشه ها بیشتر قابلیت اجرا با ساز و تکنیک های نوازندگی را دارند و از خاصیت ضربی یا ریتمیک بودن آنها در اجرای دستگاه ها و توالی نواختن ردیف ، استفاده می شود اما در بین این گوشه ها ،گوشه مثنوی مخصوص آواز خوانی است که نقطه عطف آواز و پایانی آرام و با احساس برای خواننده است زیرا که مثنوی ها معمولا در انتهای هر آواز ( پس از درآمد ، گوشه های رایج هر دستگاه ، اوج و … ) خوانده می شوند و مروری کوتاه بر آنچه خوانده شد ، می باشند.

زمانی که از اشعار مثنوی معنوی مولانا در آواز ها استفاده شد ، برای نخستین بار به خاطر علاقه ای که به کتاب مثنوی معنوی داشتند ، شیوه ای به نام مثنوی_خوانی به وجود آمد.
این شیوه تنها مخصوص اشعار کتاب مثنوی معنوی بود، نه اینکه هر مثنوی دیگری ( مثلا شاهنامه فردوسی یا مخرن الاسرار نظامی و … ) را بتوان در این شیوه اجرا کرد و از این رو آنچه که به این شیوه آواز شخصیت می دهد ، نخست: لحن پندآموز ، روایی و حکایت گونه و در ثانی بحر عروضی فاعلاتن فاعلاتن فاعلات ” می باشد. (یکی دیگر از این وزن های مهم فاعلاتن فاعلاتن فاعلن هست)

امروزه نیز گوشه مثنوی باید با شعری ( می خواهد مثنوی باشد یا غزل یا .. ) اجرا شود که فقط و فقط هم وزن کتاب مثنوی معنوی باشد. تنها استثنا در این مورد زمانی است که با اضافه شدن یک رکن اضافی در هر مصرع بحر رمل مسدس به بحر ” رمل مثمن = فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات ” تبدیل شود. نمونه این نوع مثنوی خوانی ، مثنوی مخالف بر روی شعر سعدی ( دوش دور از رویت ای جان ، جانم از غم تاب داشت … ) می باشد که در نوار دستان استاد شجریان آن را اجرا کردند.

گوشه مثنوی در افشاری ، مفصل تر اجرا می شود ( به قول یکی از اساتید ، مثنوی افشاری ، مثنوی مادر است ) و مثنوی های دیگر از نظر ملودی با مثنوی پیچ ارتباط قطعی دارند. همانطور که میدانید به مثنوی افشاری، مثنوی پیچ نیز گفته می شود.

مثنوی هایی که از قدیم معمول بوده اند مثنوی هایی است که در آوازهای افشاری، اصفهان و بیات ترک خوانده می شوند و مثنوی هایی که در آواز ابوعطا و دستگاه های شور و همایون اجرا میشوند، زیاد معمول نیستند قالب مثنوی علاوه بر گوشه مثنوی در گوشه هایی مانند شاه ختایی، پهلوی،حدی و لیلی مجنون نیز میتواند استفاده شود.

برگرفته از صفحه جناب عماد حنیفه…

برای نمونه می توانید

 

استاد معین تند دست

برخی از عادات نادرست نوازندگان
در زمان تمرین بر روی ساز

چندین مورد که در مرور زمان موجب مشکلات در نوازندگان میشود عبارتست از:

1- تمرین طولانی مدت بدون هیچ وقفه و استراحت، بالاخص نوازندگی با سرعت بالا که زمانی برای استراحت عضلات در آن وجود نداشته باشد.moein-back

2- بعد از یک وقفه کوتاه یا بلند مدت در نوازندگی و یا هنگامی که به تعطیلات رفته اید و دور از ساز هستید بعد از آن یک تمرین کافی و طولانی نباید انجام گیرد بلکه باید بتدریج و رفته رفته بر مقدار تمرین خود اضافه نمایید.

3- نوازندگی با استیل نادرست مانند وضعیت اشتباه در نوازندگی و یا نشستن ناصحیح دردهایی را در ناحیه کمر و گردن و بازو ایجاد مینماید.
تمرین اشتباه، بیشترین تاثیرات را در گرفتگی های عضلانی دارد.

4- در هنگام تمرین، درگیر کردن تمامی عضلات و ایجاد یک تعادل میان آنها الزامیست.
بعنوان مثال تمرین بر روی یکی از دست ها و عدم تمرین دست مقابل صحیح نیست و یا تمرینات متعدد تکنیکی تنها برای یکی از دست ها و در حالتی موشکافانه تر نیز وقتی در تمرینات انگشتان شما رو به پایین است باید تمرینی را نیز انجام دهید تا انگشتان در جهت مخالف نیز تحرک داشته باشند.

5- ایجاد هرگونه زاویه نامناسب و غیر استاندارد در دست ها؛ فشار بر روی مچ ها و انجام حرکات بی مورد.

6- بی تحرکی و تکان ندادن مچ در مدت طولانی نیز موجبات انقباضات عضلانی میشود.

7- انجام تمرینات با فشار آوردن بیش از حد بر روی انگشتان و ساز؛ این بیشتر در مواقعی رخ میدهد که دست چپ و راست شما هنوز به تفکیک عصبی – عضلانی مناسبی نرسیده است؛ هنگامی که دست راست محکم مینوازد دست چپ نیز محکم سیم و یا بر روی کلید ها فشار می آورد.

8- پرت کردن با فشار انگشتان بالاخص هنگامی که میخواهید با صدای بلندتری بنوازید.

9– تحت تاثیر قرار گرفتن از استیل و نوازندگی سایر نوازندگان و خطر از قبول اینکه همه نوازندگان میتوانند تمریناتی یکسان و مدت تمرین مشابه انجام دهند،
غیرقابل تصور و اجرا است و بستگی به نیرو و توانایی و حتی فیزیک بدنی شما دارد.
برخی از نوازندگان بدنی قوی و ساختاری قدرتمند دارند و چنین تجربیاتی برایشان مشکلی ایجاد نمی نماید حتی اگر دارای تکنیک و استیلی ضعیف باشند.

10- اعتیادی سخت به تمرین نه انجام آن با لذت

11- انتخاب ورزشی نامناسب و فعالیتهایی که شاید به موسیقی ربطی نداشته باشد اما تاثیر فراوانی در نوازندگی شما دارد.

moein-2

آموزش آنلاین سه تار

آموزش آنلاین (مجازی) سه تار، در شرایط فعلی که ضرورت ماندن در خانه الزامی است پاسخی است به هنردوستان و علاقه مندانی که امکان شرکت در دوره های حضوری آموزشگاه را ندارند.
در این روش ، بعد مسافت نیز محدودیتی ایجاد نمی‌کند و شما می‌توانید در هر زمان و مکان، به راحتی از محتوای آموزشی ارائه شده به نحو احسن استفاده نمایید .
در خانه سه تار تلاش نمودیم تا امکانات آموزشی رابه گونه‌ای تدارک ببینیم که تجربه‌ای مشابه آموزش حضوری و حتی در برخی از موارد با مزایای بیشتر را به هنر جویان ارائه نماییم . از جمله این مزایا می توان به صرفه‌جویی در وقت، انرژی و هزینه‌ها اشاره نمود . و اینکه می توانید آموزشها را ذخیره نموده و بارها آنها را موشکافانه ببینید و استفاده نماییداستاد معین تند دست

دوره‌های آموزشی ‌بگونه‌ای طراحی شده‌اند که هم هنر دوستان عزیزی که در ابتدای مسیر هستند و شناخت حرفه ای و چندانی از سه تار و روش های آموزش آن ندارند می‌توانند به‌خوبی از آن بهره‌مند شوند، و هم آن دسته از هنرمندان عزیز که مشتاق تکمیل آموزش خود می باشند ، می‌توانند به راحتی و با اطمینان از آن استفاده نمایند.
علاقه مندان می توانند جهت مشاوره رایگان و همچنین در صورت صلاحدید، ثبت نام از طریق تماس با شماره تلفن هایی که در زیر سایت اعلام شده با مدیریت آموزشگاه تماس گرفته و اطلاعات لازم را کسب نمایند ……

ebadi 2

سندرم_اوریوز (syndrome overuse):

سـندرم اوریوز به طریق استفاده بیش از حد، همراه با عادت ایجاد میشود و بـا درد، ضعف و از دست دادن عملکرد در واحدهـای عضلانی(از دست دادن کنترل، دقــت، چابکی و سرعت) شناخته میشود که ایـن مشکل بـا افزایش زمان و شدت تمرین کـه مسـتعد کننده آسیبهای عضلانـی اسـکلتی هسـتند مرتبـط اسـت.
درد، گاهی اوقات بـا احساس سفتی، سوزن سوزن شدن و یـا احساس ناهنجاریهـای پوسـتی همـراه میشـود.

جلیل شهناز -5

استراحت تنهـا راه درمـان قابـل اعتماد بـرای سـندروم اوریوز است. مجموع اقداماتی که بر اساس نشانه های بیماری صورت میگیرد مانند اسـتفاده از داروهـای ضد التهابی، شل کننده های عضلانی، مشاوره، طب سوزنی و روان درمانـی، راه هـای قابل اعتمادی برای بهبود دوره اختلالات نیسـتند.

شرح علمی:
عضلاتی کــه وظیفـه حرکات مچ دست و خم و راست کردن انگشـتان را در دست برعهده دارند، در ناحیه آرنج و بالای ساعد از استخوانها منشأ میگیرند.
این ماهیچه ها در امتـداد تنـه سـاعد طی مسیر کرده و در نزدیکی مچ دست تبدیل بـه طنابهـای سـفیدرنگی میشـوند کـه تاندون نام دارند.
بالــغ بــر بیســت تانــدون دور تـا دور مچ دست، در جلو و عقب، برخی در سـطح و برخی دیگر در عمق بیشتر قـرار گرفتـه انـد .
هـر یـک از ایـن تانـدون هـا در داخـل لایه ظریفی از بافـت پوششـی بـه نـام سـینوویوم قـرار دارنـد .
سـطح داخلـی ایـن لایـه در مجـاورت تانـدون بـا سلولهایی مفـروش شده اسـت کــه بــا ترشح نوعــی مایع ، تغذیه و طراوت سطح خارجی طناب تاندونی را فراهم ساخته و جابجایی تاندون را در هنگام باز و بسته شدن انگشتان و خم و راست کردن مچ دست در کنار بافت های مجاور را تسهیل مینماید.
این عارضه لایه پوشاننده تاندونها در مـچ دست را درگیر میسازد و نام صحیح آن، درد مچ دست بعلت التهاب لایه پوشاننده تاندونها میباشد که گاهی به اشتباه به آن التهاب_تاندون نیز اطلاق میگردد.

آسیب-دست

 

 

نتیجه:
از آنجایی که تمرین اتود برای تقویت عضلات نوازنده لازم است و می بایست بطور پیوسته انجام پذیرد، برای سلامتی دست، هرگاه نوازنده در عضلات دست خود درد احساس نمود، می باید تمرین را قطع نموده و پس از رفع درد، مجددا شروع به تمرین اتود نماید.

@Setarhome

Www.Setarhome.com

moin-pic-1

آواز ابوعطا، یکی از آوازهای چهار گانهٔ متعلق به دستگاه شور در موسیقی ایرانی (به همراه افشاری، دشتی و بیات ترک) است. ابوعطا با القاب دیگری مانند سارنج (صلحی) و دستان عرب نیز شناخته می‌شود.

از دیدگاه متافیزیکی، انسان با گوش دادن به ابوعطا کمی به فکر فرو می‌رود و به مسائل فلسفی پیرامونش می‌اندیشد.
فواصل آن با فواصل دستگاه شور یکی است و تنها اختلاف آن با شور در توقّف مکرّر ابوعطا روی درجهٔ چهارم (نت شاهد) و درجهٔ دوم (نت ایست) می‌باشد و درجهٔ پنجم ثابت است.

در نغمهٔ ابوعطا، نت متغیر وجود ندارد.

در ردیف موسیقی موسی معروفی گوشه‌های ابوعطا بعد از شش درآمد، عبارت‌اند از: محمد صادق خانی، کرشمه، سیخی، تک مقدم (که نوعی تحریر است)، حزین، حجاز (که در سه قسمت ذکر گردیده و مهم‌ترین گوشهٔ ابوعطاست)، بسته نگار، بغدادی (که شبیه حجاز است)، دوبیتی، شمالی، چهار باغ، گبری، رامکلی، فرود و مثنوی.

در ردیف منقول ابوالحسن صبا، گوشهٔ خسرو_شیرین نیز در ابوعطا ذکر شده‌است.
آواز ابوعطا در میان مقام‌های قدیم به چشم نمی‌خورد اما از مقام‌های قدیم، فواصل جان فزا، بوستان و حسینی با ابوعطا مطابقت دارند.
این آواز چند گوشه هم که نامهای بخصوص دارد نواخته می‌شود که از همه مهمتر گوشه  حجاز است که نخست روی درجه پنجم گام شور می ایستد و سپس به درجه اول گام شور فرود می آید، ابوعطا در محدودهٔ حجاز دارای نغمه‌هایی نزدیک به الحان عربی است. اما آواز ابوعطا خود مورد پسند و به ذوق ایرانیان است.

استاد شریفی

با اینکه ابوعطا با نام دستان عرب هم شناخته میشود و در گوشه هایی از آن بسیار به نغمه های عربی نزدیک است اما دستگاه ابوعطا کاملا ایرانی و اصیل است. یکی از آثار معروف در این دستگاه، آلبوم  عشق_داند ، اثر مشترک اساتید محمدرضا شجریان و محمدرضا لطفی است.

گوشه‌های ابوعطا

این آواز در ردیف میرزا عبداللّه دارای گوشه‌های زیر است:

رامکلی
درآمد
سیخی
حجاز
بسته‌_نگار
یقولون
چهارپاره_بغدادی
گبری

(برگرفته از صفحه استاد پاشا رجبلو)

https://t.me/setarhome