مرکز آموزش ، پژوهش و فروش تار و سه تار

مضراب درّاب در نوازندگی تار و سه تار

مضراب درّاب در نوازندگی تار و سه تار

مضراب درّاب در نوازندگی تار و سه تار یکی از زیباترین تکنیک های مضرابی در نوازندگی تار و سه تار، مضراب درّاب می باشد که از نظر اجرایی، از جنس نت زینت (آچیکاتورا) می باشد که باید با بیشینه سرعت و بصورت الگوی مضرابی راست-چپ-راست اجرا گردد ،بگونه ای که در اجرای مضراب درّاب، راست-چپِ نخست، زینت آخرین نت آن باشد. دقت به این موضوع بسیار حائز اهمیت است که در اجرای این 3نت (راست-چپ-راست) آخرین مضراب( راست) بصورت پرقدرت ( با تاکید) اجرا می شود و بدین لحاظ، 95درصد از حجم صدای مضراب درّاب برای مضراب راست آخر و تنها 5درصد از آن برای راست-چپ اول می باشد.   نکته مهم  نکته مهم در اجرای مضراب دراب دقیقا همینجاست که در کتاب های آموزش تار و سه تار صرفا گفته شده که باید این الگوی مضرابی (راست-چپ-راست) را با نهایتِ سرعتی که می توانید بنوازید اما باید بدانید هنگام تمرین این تکنیک، تاکید بر آخرین نت لازمه دستیابی به صدای خوب در مضراب درّاب می باشد. به بیانی دیگر، بهیچ عنوان نباید درگیر وضوح و شفافیت از دو نت اول مضراب درّاب باشیم و در این صورت، با درک درست از این موضوع، خواهید توانست این تکنیک را به زیبایی اجرا نمایید. پس از دستیابی به صدای درست از مضراب دراب، باید بدانیم گونه های مختلفی از اجرای این تکنیک اجرا شده که شامل اجرای مضراب دراب بر روی دو نت و یا سه نت می باشد. اجرای درّاب بر روی دو نت مختلف در اجرای درّاب بر روی دو نت مختلف، دو مضراب اول بر روی نت همسان (مثلا فا) و آخرین نت بر روی نت دیگر (مثلا سل) اجرا می گردد که بصورت فا-فا-سل اما بحالت درّاب اجرا می گردد. درّاب بر روی سه نت در اجرای درّاب بر روی سه نت، هر سه نت با هم متفاوت می باشند مثلا بصورت : می-فا-سل که حالت دراب داشته باشند. از نمونه های زیبا در اجرای دراب بر روی سه نت، می توان به آهنگ دلشدگان اثر استاد حسین علیزاده اشاره نمود. (مراجعه شود به صفحه59 از کتاب بوسه های باران نوشته استاد حسین علیزاده ) علاوه بر بیان زیبایی که در تکنیک مضراب درّاب وجود دارد، از این تکنیک در اجرای چهارمضراب ها و بعضی از ریتم های خاص موسیقی ایرانی نیز بسیار مورد استفاده قرار گرفته است که به دو گونه دراب-راست و یا دراب-چپ در کنار دیگر نت ها بصورت پیوسته اجرا گردیده اند. برای نمونه، از تکنیک درّاب-راست در ملودی زنگ شتر در ردیف میرزاعبدالله در درآمد دوم همایون استفاده شده ( نمونه های دیگر ملودی زنگ شتر را می توانید در کتاب دستور سه تار استاد حسین علیزاده ببینید). تکنیک درّاب-چپ تکنیک درّاب-چپ معمولا برای پایه های چهارمضراب ها در تار و سه تار از دیرباز تا کنون مورد استفاده قرار گرفته اند. برای نمونه، چهارمضراب ماهور درویش خان و یا چهارمضراب های استاد پرویز مشکاتیان مانند چهارمضراب تمنا. ( برای دیدن نمونه ای از نت چهار مضراب استاد پرویز مشکاتیان با استفاده از تکنیک درّاب-چپ اینجا کلیک نمایید.) سخن پایانی در مورد مضراب درّاب در نوازندگی تار و سه تار در پایان توجه شما را به این نکته جلب می نماییم که در تکنیک درّاب-چپ همانند تکنیک شلال، 4نت بصورت مضراب های پی درپی با الگوی راست-چپ-راست-چپ اجرا می گردد اما با این تفاوت که آنچه درباره روش اجرایی مضراب درّاب سخن به میان آمد، در اجرای مضراب درّاب، بر روی نت سوم (مضراب راست آخر) تاکید نقش بسیار کلیدی را دارد و با کمی درنگ(جهت شنیدن تاکید در درّاب)، مضراب چپِ آخر اجرا می شود. نکته مهم در این است که در مضراب شلال همه مضراب ها بصورت پیوسته با الگوی راست-چپ-راست-چپ اجرا می گردند و تاکید بر آخرین نت می باشد که در مقاله  مضراب شلال در نوازندگی تار و سه تار  از جزئیات کامل اجرایی آن سخن به میان آمد. جهت دیدن فیلم آموزشی درباره اجرای مطالب گفته شده در این مقاله، اینجا کلیک نمایید.

مضراب شلال در نوازندگی تار و سه تار

مضراب شلال در نوازندگی تار و سه تار

نکته حائز اهمیت در اجرای مضراب شلال در نوازندگی تار و سه تار، در زمانبندی اجرای نت های “راست چپ راست چپ ” آن، در قطعات ضربی می باشد. برطبق نظر اساتید مانند حسین علیزاده( مراجعه به درس 110 کتاب دستور سه تار) و کیوان ساکت ( مراجعه به درس 13دفتر دوم بیایید تار و سه تار بنوازیم) زمان 3نت اول مضراب شلال باید برابر با زمان آخرین نت آن (که مضراب چپ می باشد) برابر باشد که اگر بخواهیم در قالب یک ضرب پا توصیف کنیم، می توانیم بصورت دو نت چنگ در نظر بگیریم که سه نت اول آن برابر با چنگ اول (تریوله دولاچنگ) و نت آخر (مضراب چپ) برابر با چنگ دومی باشد.

ردیف در موسیقی ایرانی

ردیف در موسیقی ایرانی

هر نوازنده موسیقی سنتی از مفهوم ردیف در موسیقی ایرانی ، و همچنین نواختن ردیف دستگاهی ( به شیوه ای که در این مقاله گفته شد) برداشتی از آن دستگاه دارد و بنابراین می باید حال درونی نوازندگان بزرگ موسیقی را گوش دهیم و حتی جمله های نواخته شده آنها را مانند خودشان کپی کنیم تا بتوانیم ذهن خود را از نوازندگی در دستگاه های مختلف بر اساس سبک های مختلف نوازندگان بزرگ ( اساتیدی چون : احمد عبادی، جلیل شهناز، حسن کسایی، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و…) پربار تر نماییم و در نهایت با دل خود بنوازیم.

پرده های تار و سه تار

پرده های تار و سه تار

اصولا پرده های تاری یا سه تاری، بصورت بسته بندی در بازار عرضه می گردد که هر بسته شامل سه رشته میباشد و مجموع طول این سه رشته در حدود 10 متر طول برای یک دست پرده بندی تار و سه تار می باشد که نازک ترین پرده برای پایین دسته ساز بوده و ضخیم ترین رشته برای بالادسته استفاده می گردد

کوک سیم های تار و سه تار

کوک سیم های تار و سه تار

از آنجا که در طراحی ساز های ایرانی، هر نتی باید بتنهایی دارای صدای زیبایی باشد بگونه ای که به صدای طبیعت نزدیک باشد، معمولا در اجراهای تکنوازی، اساتید در کوک سیم های تار و سه تار بر این باورند که فرکانس صدای آزاد سیم ها نسبت به دیاپازون ، دست کم نیم پرده کمتر باشد برای مثال اگر سیم اول باید براساس فرکانس صدای نت دُ و کوک شود، بر روی تار یا سه تار باندازه نیم پرده کمتر از نت دُو که همان نت سی باشد کوک می شود و بر همین اساس سیم دوم که نت سل باید باشد، بر اساس فرکانس نت سل بمل کوک می شود.

تئوری دستگاه های موسیقی ایرانی

تئوری دستگاه های موسیقی ایرانی

بدیهی است با داشتن دانش طبقه بندی گوشه های موسیقی ایرانی در ۳نوع مُدال، ریتمیک و ملودیک با در نظرگرفتن نت های شاهد و ایست هرکدام، دیدگاه ما نسبت به بداهه نوازی در هر یک بیشتر شده و می‌توانیم با درک بهتری بداهه نوازی نماییم.

دستگاه در موسیقی ایرانی

در موسیقی ایرانی

موسیقی ایرانی به ۷ دستگاه اصلی شامل شور ، ماهور، همایون ، نوا، سه گاه، چهارگاه و راست پنجگاه و همچنین ۵ آواز فرعی از دستگاه شور با نام های ابوعطا افشاری، بیات ترک، دشتی و بیات کرد و دو آواز فرعی از دستگاه همایون با نام های شوشتری و بیات اصفهان تقسیم بندی شده اند

۸ نکته مهم در نوازندگی

۸ نکته مهم در نوازندگی

مغز شما ماهرتر از زبان شماست و زبان شما ماهر تر از دست شما است. شما با گوش دادن به یک موسیقی در ذهن بسادگی می توانید با آن همراهی کنید و پس از آن با زبان خود می توانید با آن بخوانید. بنابراین اگر برای شما امکان دارد بداهه نوازی خود را ضبط کنید و سپس با موسیقی اصلی گوش دهید.

چگونه بداهه نوازی کنیم؟

چگونه بداهه نوازی کنیم؟

بعضی از اساتید بزرگ موسیقی ایران، حال خود را با غزل و ادبیات غنایی چون حافظ، مولانا و… بیشتر درک می‌نمودند و به عمق ژرفای درون خود می رسیدند و پس از آن بر روی ساز خود جاری می کردند و بداهه نوازی می نمودند که از این جمله می‌توان به اساتیدی چون: مهدی خالدی، محمدرضا لطفی و پرویز مشکاتیان اشاره نمود.
بنابراین حتی بسیاری از وقایع روزانه ای که هنرمند در زندگی خود در پیش رو می‌بیند از آن براحتی نمی گذرد و آن را با درون خود یکی نموده و با بداهه ای بر روی ساز خود، احساس خود را نسبت به آن بیان می نماید.