ویلن سخت است

 ویلن سخت است  … ! ! !  ؟؟؟ 

ویلن به دلیل نداشتن Feret Board ( یعنی نشانه ایی برای محل دقیق انگشت گذاری که در ساز های ایرانی به آن پرده یا دستان می گویند ) یکی از سخت ترین ساز های دنیاست . به این معنی که نوازنده باید با شنیدن زیاد موسیقی و یادگیری سرایش ( سلفژ ) گوش خود را تقویت کند تا بتواند جای دقیق صداها را پیدا کند و صدایی خوش از این ساز تولید نماید

 

. تفاوت آموزشی ویلن ایرانی و ویلن کلاسیک چیست ؟

در اصل ویلن یک ساز موسیقی کلاسیک غرب است ولی به دلیل قابلت های فراوانِ این ساز، می توان هر نوع موسیقی را با آن اجرا کرد . در شیوه ی کلاسیک ، کوک این ساز همیشه ثابت است و برای آموزش آن از متدهای آموزشی غربی استفاده می شود . در شیوه ی ویلن ایرانی متدی که در هنرستان آموزش داده می شود مورد استفاده قرار گرفته و بعد از آموزش مقدماتی این ساز به نواختن ردیف موسیقی ایرانی پرداخته می شود ، کوک‌های مورد استفاده در این ساز بسیار متنوع بوده و توسط هنرمندان خوش ذوق و مبتکر پیشنهاد شده است و برای هر دستگاه کوک مخصوص آن استفاده می شود .

اصول نوازندگی ویلن

در سلسله مقالات آموزشی” اصول نوازندگی ویولن” سعی بر آن است تا به تدریج با معرفی، دسته بندی و آموزش نکات متعدد و مختلف مربوط به نوازندگی این ساز، هنرجویان به درکی صحیح در این زمینه دست یابند. همواره در نوازندگی ویولن باید به این اصل توجه داشت که انتخاب طبیعی ترین شکل و فرم برای اندام های مختلف بدن در انجام فعالیت های نوازندگی، صحیح ترین راهکار اجرایی است و انتخاب هر وضعیت غیر طبیعی برای اعضای مختلف بدن، که نوازنده برای استمرار و حفظ آن وضعیت نیازمند صرف نیروی اضافی یا بوجود آوردن کشش های نامتعارف در اعضا گردد، اشتباه است.

در نظر داشتن اصل بالا، باعث می گردد تا تمرین و نوازندگی ساز آسانتر انجام پذیرفته و مشکلات اجرایی جملاتی که نواختن آنها با حفظ حالات اشتباه و غیر طبیعی، ناممکن بوده حل گردد. از طرف دیگر رهایی از استیل های اشتباه باعث می گردد تا نوازندگی با خستگی بیش از اندازه همراه نگشته و لذت بخش شود.

 

الگوی شماره ۱/۱:

– نحوه دست گرفتن ساز
بطور کلی ویولن در هنگام نواخته شدن با سه نقطه چانه، شانه و دست چپ در تماس است و هر یک از این نقاط بخشی از بار دست گرفتن ساز را به دوش می کشند. هرچند، نوازنده باید بتواند که ویولن را بدون کمک گرفتن از دست چپ و فقط با کمک گردن و شانه نگاه دارد.

۱/۱/۱- شانه و گردن:
نوازنده نباید برای نگهداری ساز بر روی شانه چپ، آنرا بالا کشد و شانه باید در هنگام گرفتن ساز به همان وضعیت افتاده خود در حالت طبیعی بدن باقی ماند. طبیعی است اگر گردن نوازنده بلند باشد، او ناخودآگاه برای با تسلط گرفتن ساز، نیازمند بالا کشیدن شانه و یا خم کردن اضافی گردن خود به سمت پایین است که البته اتخاذ هر یک از دو مورد فوق توسط نوازنده اشتباه است.

زیرا برای حفظ اولی او باید یک توان اضافی را به شکل بیهوده ای صرف بالا نگه داشتن شانه گرداند که هم باعث خستگی او شده و هم دائما درصدی از فکر او بایستی به حفظ این حالت معطوف باشد. مورد دوم نیز، از آنجا که غضروف ها و مهره های گردن را به حالت کشش بیش از اندازه می اندازد و بر آنها فشار وارد می کند، مطلوب نیست.

بالشتک ویولون
به دو شکل می توان از این معضل رهایی یافت: نخست آنکه به وسیله تکه پارچه ای که بر روی خود برگردانده شده و یا به اصطلاح ” تا ” شده و در زیر ویولن قرار گرفته است، این ارتفاع تامین گردد و دیگر آنکه از بالشتک های مخصوص کارخانه ای استفاده گردد. انتخاب یک بالشتک مناسب بسیار مهم بوده و می تواند تاثیر بسزایی بر راحت تر نواختن داشته باشد.

نوع مرغوب این بالشتک ها، که دارای قابلیت تنظیم ارتفاع در دو طرف خود است، میتواند مناسب ترین وضعیت ارتفاعی را به شکلی مطلوب در اختیار نوازنده قرار دهند و از دیگر سو، این بالشتک ها که در نقاط پایه ای خود به صورت مفصلی به بدنه اصلی متصل می گردند قابلیت چرخش محدود پایه ها را به بالشتک می دهد که باعث می گردد تا این ابزار از حالت بی انعطافی خارج گشته و به وضعی مناسب بدن نوازنده با ساز ارتباط یابد.

نکته مهمی که باید در این بالشتک ها رعایت گردد، وضعیت طراحی صحفه کف بالشتک و چگونگی طراحی قوس آن است، بطوریکه بالشتک کاملا بتواند از طرفی بر شانه قرار گرفته و از طرف دیگر بر روی استخوان ترقوه و کناره قفسه سینه بنشیند. بر روی صفحه کف باید از فوم یا ابر با ضخامت مناسب پوشانده شده باشد و از استفاده از بالشتک هایی که در آنها از فوم استفاده نشده و یا جنس فوم آنها کیفیت نبوده و دوام ندارند، توصیه نمی شود. در بالشتک های مرغوب پایه ها قابلیت فاصله گیری عرضی از یکدیگر راداشته و بر این اساس می توانند در ویولن هایی با اندازه های متفاوت پشت به پشت کاسه پایینی بکار روند. این قابلیت همچنین باعث می گردد تا بتوان محل قرار گیری بالشتک بر کاسه پایینی را تغییر داد و کنترل و تسلط بهتری بر ساز بدست آورد.

در اینجا باید به یکی از مهمترین مزایای استفاده از بالشتک توجه داشت و آن عدم تاثیرگذاری بالشتک در صدای حاصله از ویولن است. بالشتک باعث می گردد تا بخشی از صدای ساز که به هرحال از طریق صفحه پشتی خارج می گردد جذب پارچه لباس نوازنده نگردد و صدایی خالص از ساز حاصل گردد. ( جالب اینجاست که پارچه های با جنس های متفاوت، می تواند تاثیرات متفاوتی بر صدای ساز گذارد که امتحان آنرا برای علاقه مندان می گذاریم.)

۲/۱/۱- میزان بالا بردن دست چپ:
در حالت کلی، نوازنده باید دست چپ را تا جایی بالا برد که ساز و دسته آن امتدادی افقی با زمین پیدا کند و بهتر است ساز بگونه ای گرفته نشود که دسته و سرپنجه ساز به سمت زمین و یا برعکس آن نشانه گرفته شود. زیرا در حالت اول ستون مهرها به کشش بی مورد به سمت پایین می افتند و همچنین در این حالت، به علت خمودگی نوازنده، تنفس او مشکل تر می گردد. در حالت دوم نیز به مهرهای گردن در جهت معکوس فشار وارد می گردد.

تاریخچه ویلن

ویولن سازی است که مسلما یکی از زیباترین ساخته دست بشر و یکی از دمدمی مزاج ترین آنهاست. شاید بسیار صعب الوصول بودن آن است که بر اعجازش می افزاید جز برای کسی که برده وار داوطلبانه و از صمیم قلب خود را تسلیم این ساز کند ویولن سر نافرمانی و لجبازی خواهد داشت و نواهای چند گانه و دامنه نامتناهی لطایف خود را دریغ خواهد کرد و شخص می ماند با یکی از آلات دوست داشتنی موسیقی که رنجیده دل است و بلا استفاده.

هیچ ویولنی مثل ویولن دیگر نیست و هر یک مانند یک وجود بشری ویژه و منحصر به فرد است.

در نواختن ویولن نوازنده موجودی مستقل است هیچ دست بیگانه ای در ملک طلق او اختیار ندارد و هیچ گوشی جز گوش او زیر و بم صدا را تعیین نخواهد کرد و به محض اینکه آرشه اش ساز را لمس کند چالشی شگفت انگیز آغاز می شود.

این ارتباط شگفت بین ویولن و نوازنده است که این ساز را منحصر به فرد ساخته.

نوازنده در این راه هرگز اجازه ندارد که خسته شود گر چه مکن است بارها با ناکامی رو به رو شود ولی هرگز نباید از پا بیافتد.

وجهه جهانی ویولن را می توان در سازگاری آن با فرهنگهای مختلف دید.

[fruitful_dbox] این ساز هیچ محل ثابت و ساکنی به عنوان تکیه گاه ندارد و خود نوازنده نیز چنین وضعی دارد جز در آن نقاطی که پایش زمین را لمس می کند. دستهای نوازنده باید تا حد زیادی انعطاف پذیر و قوی و دارای حالت فنری باشد و همیشه در سطح شانه یا در حدود آن سطح به کار گرفته شوند [/fruitful_dbox]

هر چند ویولن نواختن حرفه بسیار پر زحمتی است ولی خوب ویولن نواختن به هیچ وجه غیر ممکن نیست و در واقع در آموزش دادن فرا گرفتن و تسلط یافتن بر آن رضایتی عمیق و طولانی نهفته است.

برای دستیابی به نوازندگی بهداشت هم خیلی مهم است: پاکیزگی- برانگیختن جریان خون به کمک اختلاف دما- مالش پوست با دستکش زبر- حرکتهای ورزشی خاص- استراحت متناوب

ویولن یک ساز ظریف و فرنگی است و طبق نمونه های که ساخته می شود از ۵۸ قطعه مختلف که به طرز دقیقی با هم جور شده اند و وزن آن در حدود ۴۰۰ گرم می باشد و ابتدا توسط سازنده ایتالیایی گاسپارو برتولونی اختراع شده است.

از شاگردان مشهور گاسپارو برتولونی آ آماتی بود که او هم بهترین سازنده ویولن در سطح جهان را پرورش داد یعنی آنتونیو استرادیواریوس.

تا کنون کسی در جهان پیدا نشده که نه تنها بتواند هنر او را تکمیل نماید بلکه قادر نبوده ویولنی بسازد که از حیث زیبایی و صوت بتواند با ویولن های آنتونیو استرادیواریس برابری نماید.جلا و ظاهر خوش ویولن استرادیواریس چیزی در حد کیفیت خورشید که روی پوست ابریشمی تابیده باشد است و هم چنین نرمی و لطافت خاص و منحصر به فرد یا می توان گفت پختگی.

یکی از کارهای استرادیواریوس ایجاد ویولن کنسرت است که با طنین نیرومند خود در کنسرتها مقام ارجمند دارد و موسیقی بیشتر از این لحاظ مدیون استرادیواریوس می باشد.

تاکنون متجاوز از سه قرن از اختراع اولین نمونه ویولن توسط گاسپارو برتولونی میگذرد و در این مدت با وجودی که کشفیات جدیدی در علوم فیزیک و شیمی نموده اند نه تنها نتوانسته اند در ساختمان ویولن تغییری بدهند بلکه از رموز کار سازندگان قدیم نیز چیزی درک نکرده اند.

اجداد ویولن تیر و کمان.

شکل و ساختار ویولن به مثابه بدن یک مونث است به طوری که خط راست ندارد هر چیزی دارای انحنا است کمری زیبا –گردن باریک-پشت گرد شده.

وسیله موسیقی به حد اعلا احساسی و زیبا.

قسمتهای مختلف ویولن:

این ساز دارای چهار سیم است که از بم به زیر به ترتیب سل ر لا می کوک می شود.و به دو طریق اجرا میشود با آرشه و پیسکاتو

قسمتهای ساز: ۱٫تنه ۲٫ دسته ۳٫ خرک و ضمائم.

۱٫ تنه: جعبه ای که ما بین طبله و زیره و جدارهای طرفی محصور شده است. در روی طبله سیمها-گریف-خرک-سیم گیر-و دو شکاف اف قرار دارد. و صدمه پذیرترین بخش ویولن است.

۲٫ دسته یا گردن: در واقع دنباله چوب آبنوس تکیه سیم هاست که محل انگشت گذاری نوازنده در بالای آن است. انتهای دسته به جعبه چوبی ختم می شود که سیم ها در درون آن به دور گوشی ها پیچیده میشوند.

۳٫ خرک: ما بین سیم ها و طبله ویولن قرار گرفته و فشار سیم ها آن را به طور عمودی نگه می دارد. نقش خرک این است که ارتعاش سیم ها را به جعبه ویولن منتقل کند.

۴٫ سیم گیر: . سیم گیر از آبنوس ساخته می شود و در فاصله اندکی از خرک تا آخر تنه ویولن کشیده شده است در ته سیم گیر تسمه ای از جنس روده است که به دکمه اط که در قسمت پائئن جدار تعبیه شده بند می شود.

نقش این ساز چه در ارکستر بزرگ چه به طور جمعی و انفرادی آنقدر پر اهمیت است که آن را شاه سازها گفته اند.

مشکلات اموزش ویلن

به نام کاشف زیبایی ها
در دنیای بزرگ و با عظمت هنر , خود را آنقدر کوچک میبینم که برازنده و لایق نام هنرمند نباشم. همیشه گفته ام که خودم را یک هنردوست می دانم. در بیان بزرگان موسیقی , جایی برای اظهار نظر درباره ی این هنر ” هنر اول ” برای بنده نمی ماند. اما در مقام یک دوست , در یک گپ دوستانه شاید بتوان , نه در مورد موسیقی که در مورد وضعیت موزیسین ها چند جمله ای را بیان کرد.
اینکه , یک هنرجو از اولین جلسه ی یادگیری ویلن کلاسیک , چه مسیری را طی می کند و با چه کمبودها و مشکلاتی مواجه می شود. امید است عرایض ناقابل بنده , کمک هر چند کوچکی را به شناخت ناهمواریهای راه برساند.

از آنجایی که ویلن , ساز کلاسیک است , بدون شک و یقینا , یک هنرجو از ابتدا باید آنرا با مِتُدِ کلاسیک بیاموزد. همانطور که اساتید بزرگ , حتی موسیقی ایران نظیر: استاد ابوالحسن صبا , چندین سال و نزد بهترین استادان ویلن کلاسیک , همین مسیر را طی کردند و پس از یادگیری ویلن بصورت کلاسیک , با آن ساز توانا موسیقی ایرانی را اجرا کردند. پس از یادگیری ویلن تا حدی که مشکلات نوازنده را بر طرف کند , او می تواند در هر گرایشی ادامه ی نوازندگی خود را پی بگیرد , اما نکته ی مهم کیفیت آموزش ویلن به روش کلاسیک است که پایه ی موفقیت نوازنده را در هر گرایش بعدی , رقم می زند. پر واضح معلوم است هر گونه نقصی در پایه ی آموزش , اثرات بد و عادات نادرستی را در هنرجو ایجاد می کند که رفع آن عادات نادرست , بعضا” به مراتب سخت تر از یادگیری درست آنها از ابتدا می باشد. نظر شما چیست ؟ ویلن سخت است ؟
به عنوان یک معضل در این میان از کمبود کتاب ها و اتودها و اجراها که در کشورهای اروپایی به وفور یافت شده و به آسانی در دسترس هستند می توان نام برد. مثلا” , اگر کتابی را که تمرین می کنیم , در نظر بگیریم که اصل آن با CD و قطعات ساده و شیرین برای نوآموزان تهیه شده , حال آنکه تدریس فقط کتاب ( بدون CD و قطعه های مرتبط ) آموزش را خیلی خشک و کسل کننده می کند و اغلب موجب دلزدگی هنرجو می شود. نبود معلمان تراز اول یا کم بودن آنها نیز از طرفی دیگر باعث پایین ماندن سطح نوازندگی شده , بخصوص که معلمان خوب فقط در تهران مشغول به فعالیت هستند و بنابراین امکان ادامه ی یادگیری ویلن در حد حرفه ای برای بسیاری از هنرجویان مستعد فراهم نمی باشد. عدم توجیه اقتصادی انجام کار هنری را نیز به این مشکلات بیفزائید تا ببینید دیگر به جز یک عاشق چه کسی وقت و انرژی و جوانی خود را در راه تحصیل موسیقی صرف می کند. برای دسترسی به یک منبع بزرگ از ویلن نوازی اساتید موسیقی می توانید به این سایت   مراجعه نمایید .

 

منبع :  http://www.vialon66.blogfa.com/

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید